Czy USG w ciąży jest bezpieczne?

0
393
5/5 - (1 vote)

Wstęp

Badanie ultrasonograficzne, zwane również ultrasonografią (USG), jest powszechnie stosowaną metodą diagnostyki obrazowej w medycynie, szczególnie w opiece prenatalnej. W ciągu ostatnich dekad badanie to zyskało ogromne uznanie ze względu na swoją nieinwazyjność, dostępność i niski koszt. Niemniej jednak wiele osób zadaje sobie pytanie, czy USG w ciąży jest całkowicie bezpieczne. W niniejszym artykule przedstawimy informacje na temat ultrasonografii, jej zastosowań w ciąży, potencjalnych korzyści i zagrożeń oraz wytycznych dotyczących badania USG u kobiet w ciąży.

  1. Czym jest ultrasonografia?

Ultrasonografia (USG) to technika diagnostyczna wykorzystująca fale dźwiękowe o wysokiej częstotliwości, które są niewidoczne dla ludzkiego ucha. Fale te są generowane przez urządzenie zwane sondą ultrasonograficzną, która emituje ultradźwięki i odbiera echa odbite od różnych struktur w badanym obszarze ciała. Echa te są następnie przetwarzane przez komputer, który tworzy obraz na ekranie monitora. USG jest szybką, nieinwazyjną i bezbolesną metodą diagnostyki obrazowej.

  1. Zastosowanie USG w ciąży

W ciąży ultrasonografia jest używana przede wszystkim do monitorowania rozwoju płodu i oceny jego stanu zdrowia. Główne zastosowania USG w ciąży obejmują:

  • Określenie wieku ciążowego i terminu porodu
  • Wykrywanie wielorództwa
  • Ocena wzrostu, rozwoju i stanu zdrowia płodu
  • Wykrywanie wad wrodzonych
  • Ocena położenia łożyska i pępowiny
  • Monitorowanie ilości płynu owodniowego
  • Pomoc w wykonywaniu inwazyjnych procedur diagnostycznych, takich jak amniopunkcja czy biopsja trofoblastu
  1. Bezpieczeństwo USG w ciąży

W przeciwieństwie do innych badań obrazowych, takich jak rentgen czy tomografia komputerowa, USG nie wykorzystuje promieniowania jonizującego, co sprawia, że jest ono bezpieczne zarówno dla matki, jak i płodu. Badania naukowe nie wykazały negatywnego wpływu ultradźwięków na płód, a dziesiątki lat praktyki klinicznej potwierdzają ich bezpieczeństwo.

Jednakże, nie oznacza to, że badanie USG jest całkowicie pozbawione ryzyka. Długotrwałe narażenie na ultradźwięki może prowadzić do lokalnego wzrostu temperatury tkanek oraz tworzenia mikrobąbelków, co w teorii mogłoby mieć wpływ na rozwój płodu. Niemniej jednak, obecne wytyczne i zalecenia dotyczące stosowania USG w ciąży są opracowane w taki sposób, aby zminimalizować ewentualne ryzyko.

  1. Wytyczne dotyczące USG w ciąży

Organizacje medyczne, takie jak Amerykański Instytut Ultrasonografii w Medycynie (AIUM) i Światowa Organizacja Zdrowia (WHO), zalecają umiarkowane stosowanie USG w ciąży, a badanie powinno być wykonywane tylko wtedy, gdy jest uzasadnione klinicznie. Nie zaleca się wykonywania USG z powodów niezwiązanych z opieką prenatalną, takich jak pamiątkowe zdjęcia czy nagrania wideo płodu.

AIUM wydał również wytyczne dotyczące dawki ultradźwięków, których należy przestrzegać podczas badania USG u kobiet w ciąży. Wytyczne te opierają się na dwóch parametrach: czasie ekspozycji na ultradźwięki oraz poziomie energii ultradźwięków. Badanie powinno być prowadzone zgodnie z zasadą ALARA (as low as reasonably achievable – jak najniższa rozsądnie osiągalna dawka), która oznacza minimalizowanie czasu ekspozycji na ultradźwięki oraz stosowanie jak najniższej energii ultradźwięków, aby uzyskać pożądane informacje diagnostyczne.

  1. Potencjalne korzyści USG w ciąży

Ultrasonografia prenatalna jest nieocenionym narzędziem diagnostycznym, które przyczynia się do poprawy opieki nad matką i dzieckiem. Oto niektóre z korzyści płynących z wykonywania USG w ciąży:

  • Wczesne wykrywanie wad wrodzonych: USG pozwala na zidentyfikowanie wielu wad wrodzonych płodu, co umożliwia odpowiednie przygotowanie rodziców, lekarzy i personelu medycznego do porodu i opieki nad dzieckiem.
  • Monitorowanie wzrostu i rozwoju płodu: Regularne badania USG pomagają ocenić prawidłowość wzrostu płodu oraz wykryć ewentualne problemy, takie jak opóźnienie wzrostu wewnątrzmacicznego czy makrosomię.
  • Ocena ryzyka przedwczesnego porodu: USG może pomóc w identyfikowaniu czynników związanych z przedwczesnym porodem, co pozwala na wdrożenie odpowiednich działań mających na celu przedłużenie ciąży i poprawę wyników zdrowotnych dla matki i dziecka.
  • Zapewnienie lepszej opieki prenatalnej: USG umożliwia lekarzom i personelowi medycznemu śledzenie postępów ciąży, ocenę stanu łożyska i pępowiny oraz monitorowanie ilości płynu owodniowego, co może pomóc w podejmowaniu decyzji dotyczących leczenia i opieki prenatalnej.
  • Redukcja stresu u matki: Dla wielu kobiet w ciąży, badanie USG może być źródłem uspokojenia, gdy widzą, że ich dziecko rozwija się prawidłowo. Wiedza na temat zdrowego rozwoju płodu może przyczynić się do zmniejszenia poziomu stresu i obaw u przyszłej mamy.
  1. Podsumowanie

W oparciu o dotychczasowe badania naukowe oraz wieloletnią praktykę kliniczną, ultrasonografia (USG) w ciąży jest uważana za bezpieczną metodę diagnostyki obrazowej. Jednakże, zaleca się umiarkowane i uzasadnione klinicznie stosowanie USG w ciąży, aby zminimalizować ewentualne ryzyko. Wykonywanie USG zgodnie z obowiązującymi wytycznymi i zasadą ALARA pozwala na utrzymanie bezpieczeństwa badania, jednocześnie zapewniając istotne informacje diagnostyczne, które są niezbędne do prawidłowej opieki prenatalnej.

Ostatecznie, decyzja o wykonaniu badania USG w ciąży powinna być podejmowana przez lekarza prowadzącego, który najlepiej zna sytuację medyczną danej pacjentki i może ocenić, czy badanie jest konieczne i uzasadnione klinicznie. Warto również pamiętać, że USG jest tylko jednym z narzędzi diagnostycznych stosowanych w opiece prenatalnej i nie zastępuje innych badań oraz wizyt kontrolnych u lekarza.